Ta vì Phố Phố vì Ta

Tôi không phải là một nhân viên mẫn cán, nhưng thường hay đến sớm về muộn. Bởi một lẽ đơn giản: Tắc đường.

Gần đây, một ngã tư nơi luôn là trung tâm ùn tắc được mở rộng hơn, các anh công an cũng thường xuyên túc trực phân luồng giao thông (GT) nên không còn cảnh cả đoàn xe máy ngang nhiên đi ngược chiều, cố lấn thêm một chút vào những khoảng trống nhỏ nhoi giữa các xe. Nhưng vẫn còn cả một đoạn đường dài thường xuyên ùn tắc. Thế là vẫn đi sớm, về muộn.

Mới đây, tôi có dịp sang Đài Loan. Đường phố ở đây phần lớn cũng nhỏ như Hà Nội, ôtô cũng nhiều nhưng cả ngày không nghe thấy tiếng còi xe, cũng chẳng thấy tắc đường. Yên tâm nhất là khi đi bộ qua đường, có gặp ôtô thì bao giờ cũng được nhường đường, không phải ngó trước ngó sau, tìm cách băng nhanh qua đường như ở Hà Nội. Nếu tôi có nhường đường cho họ, thì sẽ nhận được ngay một nụ cười và cái vẫy tay cảm ơn. Trên vỉa hè, dù cũng dựng đầy xe máy, nhưng gọn gàng và luôn có đủ lối cho người đi bộ..

Mấy hôm sau về đến Hà Nội, lại nghe tiếng còi xe ầm ĩ, thỉnh thoảng có xe vọt qua, lượn ngay trước đầu xe mình mà giật mình thon thót, nhưng thấy thế mới đúng là… Hà Nội. Sáng hôm đó, tôi đi làm vào giờ cao điểm, lại tắc đường. Theo dòng người, tôi phóng xe lên vỉa hè để rẽ vào một con phố ít tắc hơn. Đứa bạn ngồi sau tôi làu bàu: Lại thế rồi, vậy mà hôm trước vừa nói phải có văn hóa khi tham gia GT! Tôi giật mình, không tin là mình đang vi phạm luật. Chỉ vì thói quen, vì thiếu văn hóa GT mà tôi… quên mất. Ở Đài Loan, cả đoàn chúng tôi không ai dám phạm luật, vì nếu không sẽ trở nên vô duyên, lạc lõng. Còn về Hà Nội, tôi lại quên ngay, khi trước mắt đang có cả dòng xe len lỏi trên vỉa hè. Tôi chặc lưỡi, chắc mấy nước phát triển họ có văn hóa GT tốt hơn. Hà Nội thì tốt nhất nên làm vỉa hè thật cao để xe máy không leo lên được!

Rất đơn giản, tôi trở thành AQ để biện minh cho hành động vi phạm của mình. Nhưng tôi chợt giật mình, khi biết ở bên Lào - một nước có nền kinh tế kém phát triển hơn Việt Nam nhưng chẳng mấy khi có tiếng còi ôtô kêu, cảnh chen lấn. GT ngay giữa Thủ đô Lào cũng thông thoáng, người tham gia GT hiền hòa, không ai lấn sang phần đường dành cho phương tiện khác, dù làn đường đó vắng tanh. Họ sẵn sàng nhường đường cho người khác một cách thân thiện, dù người đó có đi sai luật.

Tôi chợt nhận ra sự ích kỷ của mình khi tham gia GT. Từ người chấp hành luật, rồi thấy người khác vi phạm, tôi ức chế, để bị kéo theo trở thành người vi phạm. Nó giống như một bệnh dịch lây lan từ người này sang người khác mà người ta không kịp nhận ra. Cuối cùng không ai chịu nhường ai, làm cho GT càng thêm hỗn loạn. Đáng lo ngại hơn, là dần dần nhiều người không còn thấy xấu hổ vì hành vi thiếu văn hóa của mình.

Tôi nhớ có một nhà quản lý về lĩnh vực GT người nước ngoài ví GT Việt Nam giống như một đàn kiến, mạnh ai nấy đi. Nhưng quan sát đàn kiến, tôi lại thấy chúng rất trật tự, không con nào lấn đường của con nào. Giá mà GT Hà Nội trật tự như… đàn kiến. Tôi nhớ có một quan điểm rằng: Vượt lên trước trong nhiều trường hợp là sự phát triển, còn trong trường hợp tắc nghẽn GT thì lại là tai họa. Và tôi chợt nghĩ đến tai họa trong câu chuyện về hai con dê qua cầu, không con nào chịu nhường con nào, cuối cùng cả hai rơi tõm xuống sông. Tôi tự hỏi, liệu văn hóa GT có phải là nút mở quan trọng tháo gỡ nạn ùn tắc GT ở Hà Nội!?

Bạn đọc tham gia chương trình Entry Phố, xin gửi bài về hộp thư entrypho@baoxaydung.com.vn