Pháp luật » Thanh tra xây dựng

Cách đây hơn 10 năm, Hà Nội đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho dự án cấp nước sạch ở các huyện ngoại thành. Có dự án, lãnh đạo địa phương và người dân vui mừng đợi ngày được dùng nước sạch. Tuy nhiên, đa phần các dự án này đều đang đầu tư, xây dựng dang dở, hoạt động cầm chừng khiến nhiều hạng mục xuống cấp nghiêm trọng, thiết hị hư hỏng trở thành đống phế liệu. Điều này khiến người dân bức xúc còn dư luận thì nghi ngờ về tính hiệu quả của các dự án bị lãng phí, thất thoát hàng tỷ đồng?

Ông Nguyễn Đăng Lợi bên 3 máy bơm ở xã Phù Đổng bị hoen gỉ.

Tiền tỷ bỏ hoang

Nguồn nước ngầm bị ô nhiễm do quá trình đô thị hóa nông thôn, để khắc phục tình trạng này, bảo đảm người dân có nước sạch sinh hoạt, hàng chục trạm bơm nước sạch đã được xây dựng với kinh phí đầu tư lên đến hàng trăm tỷ đồng. Thế nhưng, sau khi xây dựng, không một ngày hoạt động, các trạm bơm nước sạch này đắp chiếu chờ ngày... thanh lý!. Điển hình về sự lãng phí này phải kể đến trạm cấp nước Phù Đổng, huyện Gia Lâm với bốn bề cỏ dại mọc um tùm.

Để “mục sở thị” công trình được đầu tư 4,5 tỷ đồng này, ông Nguyễn Đặng Lợi dẫn chúng tôi vào tham quan nơi đặt 3 máy bơm. Trong căn phòng rộng khoảng 30m2, 3 máy bơm nằm chỏng chơ, hoen gỉ, giờ đã trở thành đống phế liệu. Ông Lợi cho biết: “Trạm cấp nước sinh hoạt xã Phù Đổng được khởi công xây dựng năm 2000 với tổng kinh phí đầu tư 4,5 tỷ đồng. Sau khi xây dựng hoàn tất, trạm cấp nước được bàn giao cho HTX Dịch vụ tổng hợp Phù Đổng vận hành, khai thác. Ngày đầu, hệ thống bơm hoạt động trơn tru, chất lượng nước đảm bảo. Cán bộ xã và người dân đều mừng ra mặt. Thế nhưng vì công suất thấp nên chạy được mấy hôm rồi tậm tịt từ đó đến nay. Gần chục năm nay, trạm bơm không vận hành. Giờ ống giếng tắc rồi, van cũng kẹt cứng, đường ống dẫn đến khu dân cư hoen gỉ, mục nát. HTX chỉ giúp xã trông coi chứ có vận hành gì đâu mà quản lý”.

Tương tự, trạm cấp nước ở xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm được đầu tư 12 tỷ đồng nhưng qua 8 năm xây dựng, đến nay vẫn nằm chỏng chơ. Lúc có dự án, người dân trong xã rất phấn khởi và hưởng ứng chủ trương này. Sau khi lắp đặt xong hệ thống đường ống nước đến 3.450 hộ dân, chủ đầu tư tiến hành bơm thử thì nước đỏ như gạch, có mùi tanh và áp lực yếu. Nguyên nhân của tình trạng này là do hệ thống xử lý bùn, nước thải cho đến van đóng mở đều không bảo đảm. Ông Lý Duy Khương - Chủ tịch UBND xã Ninh Hiệp cho rằng, sở dĩ trạm cấp nước bị "đắp chiếu" là do quá trình xây dựng bị chia làm nhiều giai đoạn, nhiều chủ đầu tư dẫn đến hệ thống thiết bị không đồng bộ.

Trạm cấp nước sạch thôn Đoan Lữ, xã An Mỹ (Mỹ Đức). Sau 3 năm thi công, 5 trạm cấp nước thôn Đoan Lữ đã hoàn thành với tổng kinh phí đầu tư trên 600 triệu đồng, công suất 308m3/ngđ, cung cấp nước sinh hoạt cho 4 nghìn người. Tuy nhiên, do nguồn nước cấp đầu vào trạm (mặt nước sông Đáy) bị ô nhiễm nặng nên sau khi hoàn thành trạm không đưa vào sử dụng. Đến nay, tất cả các hạng mục như hệ thống bơm hút, cụm xử lý nước, bể chứa nước, hệ thống bơm đẩy... của trạm cấp nước này đã xuống cấp nghiêm trọng.

Tương tự, trạm cấp nước xã Tân Tiến (Chương Mỹ) được xây dựng từ năm 2006, với tổng mức đầu tư 2,5 tỷ đồng, do UBND xã làm chủ đầu tư. Theo Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn Hà Nội, do chính quyền địa phương thiếu trách nhiệm trong việc quản lý, bảo vệ công trình sau khi hoàn thành nên một số trang thiết bị của trạm cấp nước này bị mất, hư hỏng. Cụ thể, tại thời điểm kiểm tra (tháng 7/2010) trạm chỉ còn 2/3 cụm giếng khoan và bơm khai thác; một số đoạn đường ống nước dịch vụ đã bị người dân trong xã tháo dỡ. Ngoài hai trạm nêu trên còn nhiều trạm được đầu tư đến cả chục tỷ đồng vẫn chưa đưa vào sử dụng như Trạm cấp nước xã Liên Bạt (Ứng Hòa) trên 13,2 tỷ đồng; Trạm cấp nước xã Xuân Dương (Thanh Oai) gần 10,2 tỷ đồng…

Trong khi người dân phải dùng nước ô nhiễm thì trạm cấp sạch tại xã Xuân Nộn
huyện Đông Anh để cỏ mọc um tùm.

Làm “sống lại” dự án, chuyện không dễ

Theo Sở NN&PNTT, các huyện ngoại thành Hà Nội có 101 trạm cấp nước, trong đó có 85 trạm đang hoạt động, 16 trạm cấp nước đã đầu tư với kinh phí hàng trăm tỷ đồng nhưng không thể sử dụng hoặc bị hư hỏng không có khả năng khôi phục, sửa chữa như: Trạm cấp nước tại xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh; trạm cấp nước tại xã An Mỹ, huyện Hoài Đức; trạm cấp nước tại xã Phùng Xá, huyện Thạch Thất… các hạng mục như: Bể lắng, bể lọc, hệ thống van đóng mở, nhà điều hành ở các trạm này đều đã hư hỏng nặng.

Trong khi trạm cấp nước "đắp chiếu", người dân tại các xã có dự án vẫn phải sử dụng nguồn nước giếng khoan không bảo đảm vệ sinh. Nhìn các trạm cấp nước có giá trị đầu tư nhiều tỷ đồng bị hoang phí hàng chục năm nay, người dân không khỏi xót xa và bức xúc. Mặc dù biết rõ nguồn nước bị ô nhiễm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nhưng người dân vẫn phải dùng bởi họ không có lựa chọn nào khác. Để làm “sống lại" 16 công trình cấp nước hiện đang bị tạm ngưng hoạt động, Hà Nội dự kiến đầu tư tiếp một khoản kinh phí khoảng 66 tỷ đồng. Sở Tài chính Hà Nội cũng đã có công văn gửi các sở, ngành có liên quan và UBND các xã có dự án về việc làm "sống lại" 16 trạm cấp nước sạch. Đây cũng là mong mỏi chung của người dân nhưng liệu khoản tiền tái đầu tư này có bị sử dụng kém hiệu quả một lần nữa là điều mà dư luận quan tâm.