Pháp luật

Sau hơn chục năm gửi đơn đến các cấp, đề nghị trả lại đất nhưng không được giải quyết, hơn 200 xã viên HTX gốm Vân Sơn (Vân Đình, Ứng Hòa, TP Hà Nội) đã cùng ký đơn khởi kiện ra Tòa, đồng thời gửi đến các cơ quan báo chí phản ánh việc gần 10 nghìn m2 đất hợp pháp của họ bị giao trái pháp luật cho UBND xã Tân Phương (nay là thị trấn Vân Đình).

Khu đất của HTX Vân Sơn.

Năm 1964, HTX gốm Vân Sơn mua lại khu đất gần 12 nghìn m2 tại khu Đồng Dung, do HTX vôi gạch Thanh Ấm chuyển nhượng. Việc chuyển nhượng giữa 2 bên được lập thành văn tự đề ngày 09/11/1964 để làm bằng. Vào thời điểm đó, pháp luật chưa quy định bắt buộc về hình thức hợp đồng và thủ tục mua bán, chuyển nhượng BĐS. Hơn nữa, nguồn vốn để mua khu đất là do xã viên đóng góp, không phải vốn ngân sách. Do đó, đây là tài sản chung của các xã viên HTX Vân Sơn.

Vào giai đoạn từ 1993 - 1996 HTX gốm Vân Sơn lâm vào tình trạng khó khăn nên có ý định giải thể. Ngày 15/3/1996, Chủ nhiệm HTX gốm Vân Sơn có báo cáo gửi UBND huyện Ứng Hòa và các cơ quan hữu quan đề nghị được giải thể HTX. Tuy nhiên, mọi việc chỉ dừng ở đó, đến nay vẫn chưa có cơ quan nào ban hành quyết định giải thể HTX gốm Vân Sơn theo quy định tại Điều 46 Luật HTX. Như vậy, về mặt pháp lý, HTX này vẫn tồn tại, nhưng thực tế đã dừng hoạt động từ năm 1996, hàng năm cũng không tổ chức Đại hội xã viên hoặc bầu Ban Chủ nhiệm. Trong năm 1993, HTX thanh lý một số tài sản và khu nhà trên đất cho 20 xã viên, các hộ sử dụng ổn định từ đó, một số hộ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Diện tích đất còn lại là 9.386m2, ngày 21/8/1996, UBND xã Tân Phương (nay là thị trấn Vân Đình) thống nhất giao lại cho HTX gốm Vân Sơn tiếp tục quản lý. Đến năm 1997, UBND xã Tân Phương cử người ra trông coi khu đất và giữ đến tận bây giờ, nhưng vẫn để hoang hóa, không sử dụng. Tại Thông báo số 58/TB-UBND ngày 14/8/2007, trả lời đơn kiến nghị của các xã viên HTX gốm Vân Sơn, UBND huyện Ứng Hòa tiếp tục giao quyền quản lý khu đất cho UBND thị trấn Vân Đình, trong khi chưa có quyết định thu hồi đất, cũng như quyết định của cấp có thẩm quyền giao đất cho UBND thị trấn Vân Đình. Nội dung này của UBND huyện Ứng Hòa trái với quy định tại Điều 21, Điều 23, Điều 28 Luật Đất đai năm 1993 sửa đổi bổ sung năm 2001, do UBND huyện Ứng Hòa không có thẩm quyền thu hồi đất của tổ chức và giao đất cho tổ chức.

Không đồng ý với Thông báo số 58/TB-UBND, các xã viên HTX gốm Vân Sơn tiếp tục khiếu nại. Ngày 30/7/2008, UBND huyện Ứng Hòa ban hành Quyết định số 576/QĐ-UBND với nội dung giữ nguyên Thông báo số 58/TB-UBND, tiếp tục giao đất cho UBND thị trấn Vân Đình. Không đồng tình, các xã viên tiếp tục khiếu nại lên Chủ tịch UBND TP Hà Nội. Ngày 28/9/2009, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Hồng Khanh ký Quyết định số 4987/QĐ-UBND giữ nguyên nội dung Quyết định số 576/QĐ- UBND của UBND huyện Ứng Hòa.

Theo các xã viên, quyết định này thể hiện việc đánh giá chứng cứ phiến diện, không khách quan, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của hơn 200 xã viên HTX Vân Sơn. Ngày 29/11/2010, UBND TP Hà Nội tiếp tục trả lời các xã viên bằng văn bản số 9693/UBND-BTCD do Phó chủ tịch Vũ Hồng Khanh ký, giữ nguyên quan điểm giải quyết như cũ.

Điều đáng nói là suốt quá trình giải quyết sự việc, các cấp chính quyền từ UBND huyện Ứng Hòa đến UBND TP Hà Nội đều dựa vào Điều 26 Luật Đất đai năm 1993. Việc áp dụng điều luật này, đối với sự việc cụ thể của các xã viên HTX gốm Vân Sơn là không chính xác, bởi Điều 26 Luật Đất đai năm 1993 chỉ áp dụng đối với các tổ chức được Nhà nước giao đất, trong khi HTX gốm Vân Sơn thuộc trường hợp tổ chức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. UBND TP Hà Nội còn áp dụng Khoản 2, Điều 10, Luật Đất đai năm 2003 để không chấp nhận khiếu nại của các công dân. Tuy nhiên, điều luật này chỉ áp dụng với trường hợp đất đã bị thu hồi, giao cho người khác sử dụng theo quy định của pháp luật. Trong khi đất của HTX gốm Vân Sơn chưa bị thu hồi hoặc giao cho người khác.

Cũng theo trả lời của UBND TP Hà Nội, thì giữa HTX gốm Vân Sơn và HTX vôi gạch Thanh Ấm không khẳng định được việc chuyển nhượng đã hoàn thành, do các xã viên không cung cấp được chứng từ thanh, quyết toán tài chính. Tuy nhiên theo xã viên HTX gốm Vân Sơn thì đất đã chuyển nhượng đến nay là gần 50 năm, không có khiếu kiện về việc thanh toán, thì không cần có trách nhiệm chứng minh việc thanh, quyết toán tài chính.

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, trong khi đang lâm vào hoàn cảnh hết sức khó khăn, hơn 200 xã viên HTX gốm Vân Sơn đã cùng ký đơn khởi kiện các hành vi hành chính trái pháp luật của UBND huyện Ứng Hòa, UBND thị trấn Vân Đình ra TAND huyện Ứng Hòa để được giải quyết theo quy định của pháp luật. Được biết, TAND huyện Ứng Hòa đã tiến hành thụ lý đơn của các xã viên. Các xã viên cũng đang mong chờ được thấy bản án minh bạch, đúng pháp luật từ TAND huyện Ứng Hòa.