Đô thị & Nông thôn » Chính sách

Không biết đã có tài liệu nào công bố một cách chính thức về giá thuốc Việt Nam so với giá thuốc thế giới chưa. Song sự tăng giá đến chóng mặt của thuốc tân dược thời gian qua, đặc biệt là các loại biệt dược đã gây ra những bức xúc ghê gớm không chỉ trong dư luận xã hội mà ngay tại diễn đàn QH.

Giá thuốc “nhảy múa”

Cách nói trên là của ĐBQH Nguyễn Thị Bạch Mai khi cho rằng không thể nào kiểm soát nổi giá thuốc hiện tại. Đặc biệt là các loại biệt dược đã “cao đến mức người dân không thể chịu xiết… Đây là một vấn đề bức xúc mà trong nhiều kỳ họp vừa qua chúng ta có nêu lên nhưng quá trình giải quyết hiện nay rất chậm”. Với bức xúc của mình, bà Mai cũng đề nghị làm rõ xem ai phải chịu trách nhiệm chính khi để giá thuốc tăng quá cao, mà việc quản lý giám sát của các cơ quan Nhà nước lại quá “thiếu tính chủ động và có quá nhiều hạn chế”.

Còn nhớ, khoảng tháng 5, 6/2010 nhiều tờ báo đã trích nguồn từ phát biểu của ông Phạm Lương Sơn - Trưởng Ban Giám định Y tế - BHXHVN cho biết một khảo sát mới đây của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với 7 nhóm thuốc thông dụng (trong đó có kháng sinh) đã chỉ ra rằng giá thuốc tại Việt Nam cao gấp 10 - 40 lần so với mặt bằng chung của giá thuốc thế giới. Ngay lập tức Bộ Y tế đã “phản pháo” và WHO cũng đã lên tiếng bác bỏ thông tin này. Mặc dù vậy, việc giá thuốc vẫn tiếp tục “nhảy múa” và ngày càng cao hơn cũng khiến cho dư luận phải đặt những câu hỏi: Liệu giá thuốc Việt Nam cao hơn giá thuốc thế giới bao nhiêu? Lý do của sự tăng giá? Sự bất lực của quản lý giám sát?

So với mặt bằng giá thuốc từ đầu năm đến nay phần lớn các loại thuốc đều đã lên giá ít nhất từ 20 - 30%. Không những thế mặt bằng giá lại hết sức khác nhau tùy theo vùng miền. Sự khác nhau đôi khi chỉ cách tường rào bệnh viện. Một sự thật ai cũng biết mà chưa ai giải thích (hay không muốn giải thích) về việc tại sao giá các loại thuốc được bán trong bệnh viện lại thường cao hơn so với giá thuốc cùng loại được bán ở các cửa hàng dược bên ngoài ít nhất khoảng 10%. Không chỉ thế giữa Hà Nội và TP.HCM cũng có sự chênh lệch khá lớn về giá biệt dược. Có những loại thuốc đặc hiệu hàng triệu đồng/mũi tiêm tại Hà Nội, trong khi đó tại TP.HCM có khi chỉ vài trăm nghìn đồng?

Câu hỏi quen thuộc

Trách nhiệm thuộc về ai?- Luôn là câu hỏi quen thuộc mà ai cũng có thể dùng và dùng bất kỳ lúc nào. Ủy ban các vấn đề xã hội của QH cho biết riêng việc quản lý giá thuốc này chưa thể có cơ chế giám sát (?). Bộ Y tế lại cho rằng đã giám sát khá chặt song vì nhiều lý do, đặc biệt là lý do của sự thay đổi tỷ giá ngoại tệ và khủng hoảng kinh tế thế giới nên giá thuốc vẫn tăng (!).

Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đang quản lý và cấp sổ lưu hành cho trên 22.000 mặt hàng thuốc. Trong đó có đến 50% là thành phẩm nhập ngoại và số còn lại thì dùng đến 90% nguyên liệu nhập ngoại để sản xuất thuốc. Bởi vậy, nói giá thuốc Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào thị trường nguyên liệu và giá thuốc quốc tế cũng không sai.

Nhưng qua những phân tích thấy rằng ngay cả khi tỷ giá USD, giá vàng không biến động và miền Trung chưa có bão lũ thì giá thuốc cũng vẫn tăng hàng ngày. Cuộc chạy đua tăng giá của ngành thuốc theo kiểu “té nước theo mưa” cực kỳ nguy hiểm bởi nó ảnh hưởng đầu tiên đến sức khỏe con người, gây biến động tâm lý không hề nhỏ và đặc biệt nhất nó làm mất đi ý nghĩa phúc lợi xã hội mà chế độ ưu việt của chúng ta luôn hướng tới.

Nhiều ý kiến, có cả ý kiến của những người đang SXKD dược phẩm và những nhà nghiên cứu xã hội cho rằng sự hỗn loạn giá thuốc còn có các lý do khác mà Bộ Y tế chưa tính đến (hay né tránh). Đầu tiên là những bất cập trong việc giao quyền đấu thầu thuốc đến các bệnh viện địa phương thiếu hẳn việc đưa ra một mức giá trần cho các loại thuốc mà Ngân sách nhà nước và BHXH phải chi trả; những quy định về đấu thầu thuốc (Thông tư 10) cho đến nay đã bộc lộ sự thiếu chặt chẽ và không phù hợp; lực lượng Thanh tra Y tế yếu và mỏng, song cơ bản vẫn là chế tài xử phạt cho việc này chưa đủ sức răn đe; Quy định về Hội đồng đấu thầu thuốc khá tùy tiện; luật Dược đã bộc lộ những bất cập dù mới ban hành cũng cần phải điều chỉnh…

Bình ổn giá thuốc có phải là giấc mơ?

Hiệp hội SXKD Dược Việt Nam vừa thông báo trong tháng 11/2010, hầu hết các mặt hàng dược phẩm đều tăng giá. Khảo sát trên 7.390 mặt hàng dược phẩm (trong đó có 37 mặt hàng sản xuất trong nước) đều tăng giá. Mức tăng trung bình là 3,8% so với tháng trước.

Việc bình ổn thị trường thuốc sẽ là giấc mơ đến muộn nếu không có những giải pháp quyết liệt. Hãy bắt đầu từ việc thay đổi căn bản quy trình đấu thầu thuốc đang giao phó cho các bệnh viện địa phương. Nên chăng bỏ việc đấu thầu thuốc vào bệnh viện bởi với việc thành lập hội đồng như hiện nay chắc chắn sẽ dẫn đến trách nhiệm chung chung và giá thuốc chỉ có lên chứ không thể giảm.

Năm 2009 BHXH chi trả 9.500 tỷ đồng tiền thuốc và năm 2010 dự kiến 13.000 tỷ đồng. Chi trả nhiều thế song điều lạ là BHXH không hề được tham gia định giá thuốc và tham gia Hội đồng đấu thầu (mới chỉ có 13/63 tỉnh thành mời BHXH tham gia Hội đồng này) nên chẳng biết đắt hay rẻ, đúng hay sai khi trả tiền. Và một thực tế ai cũng biết song chưa ai kiểm soát nổi ấy là đôi khi giá thuốc tăng vô tội vạ chỉ do việc phải chi hoa hồng cho bác sĩ kê đơn mua thuốc. Không công bố, song số hoa hồng phải chi được biết khoảng 30%. Và dư luận đặt câu hỏi: cách làm ấy sẽ khiến y đức bị tụt giảm bao nhiều phần trăm?

Ngày 22 - 24/11 tới, các ĐBQH sẽ chất vấn Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu, và chắc chắn một trong những bức xúc được đề cập nhiều nhất sẽ là làm thế nào để quản lý, giám sát, bình ổn giá thuốc? Nếu không làm được điều này thì mãi mãi giá thuốc vẫn “nhảy múa” và “giá thuốc Việt Nam cao nhất thế giới?” vẫn là câu hỏi.